کارنامه بر هشت کارکرد تمرکز دارد که در تشخیص حالت‌های هیجانی، درک روابط اجتماعی، تفسیر رفتار دیگران و استفاده از دانش آموخته‌شده نقش دارند.

بازشناسی هیجانی

بازشناسی هیجانی به توانایی نوجوان برای تشخیص و تمایز حالت‌های هیجانی از روی نشانه‌هایی مانند حالت چهره گفته می‌شود. این کارکرد نشان می‌دهد نوجوان تا چه اندازه می‌تواند هیجان‌های مختلف را از یکدیگر جدا کند و پاسخ خود را با وضعیت هیجانی دیگران هماهنگ سازد.

چالش در بازشناسی هیجانی ممکن است به شکل سوءبرداشت از احساس دیگران، واکنش نامتناسب، دشواری در همدلی یا سردرگمی در موقعیت‌های اجتماعی دیده شود.

بازشناسی خوشحالی

بازشناسی خوشحالی به توانایی تشخیص نشانه‌های چهره‌ای مرتبط با شادی، رضایت و احساس مثبت گفته می‌شود. این کارکرد به نوجوان کمک می‌کند بازخوردهای مثبت، پذیرش و صمیمیت را در روابط اجتماعی بهتر درک کند.

چالش در این کارکرد ممکن است باعث شود نوجوان نشانه‌های مثبت دیگران را کمتر تشخیص دهد یا رفتار دوستانه را خنثی یا مبهم تفسیر کند.

بازشناسی ترس

بازشناسی ترس به توانایی تشخیص نشانه‌های نگرانی، تهدید یا احساس ناامنی در چهره دیگران گفته می‌شود. این کارکرد در درک موقعیت‌های خطرناک و پاسخ همدلانه به نگرانی دیگران اهمیت دارد.

چالش در بازشناسی ترس ممکن است به شکل نادیده گرفتن اضطراب دیگران، واکنش نامتناسب به موقعیت تهدیدآمیز یا دشواری در تشخیص نیاز دیگران به حمایت دیده شود.

بازشناسی خشم

بازشناسی خشم به توانایی تشخیص نشانه‌های چهره‌ای مرتبط با عصبانیت، نارضایتی یا اعتراض گفته می‌شود. این کارکرد به نوجوان کمک می‌کند تنش‌های بین‌فردی را زودتر تشخیص دهد و واکنش مناسب‌تری انتخاب کند.

چالش در این کارکرد ممکن است به شکل درک نکردن هشدارهای اجتماعی، پاسخ دیرهنگام به تعارض یا نسبت دادن خشم به چهره‌های غیرخشمگین دیده شود.

بازشناسی ناراحتی

بازشناسی ناراحتی به توانایی تشخیص نشانه‌های غم، ناامیدی یا رنج هیجانی در چهره دیگران گفته می‌شود. این کارکرد برای همدلی، حمایت عاطفی و برقراری ارتباط حساس اهمیت دارد.

چالش در این کارکرد ممکن است باعث شود نوجوان ناراحتی دیگران را کمتر تشخیص دهد، واکنش سردتری نشان دهد یا نیاز عاطفی طرف مقابل را نادیده بگیرد.

بازشناسی چهره خنثی

بازشناسی چهره خنثی به توانایی تشخیص چهره‌ای گفته می‌شود که نشانه هیجانی برجسته‌ای ندارد. این کارکرد نشان می‌دهد نوجوان تا چه اندازه می‌تواند از نسبت دادن هیجان‌های نامتناسب به چهره‌های مبهم یا خنثی جلوگیری کند.

چالش در این کارکرد ممکن است به شکل برداشت اشتباه از نیت دیگران، تفسیر منفی چهره‌های عادی یا حساسیت بیش از اندازه به نشانه‌های مبهم دیده شود.

شناخت اجتماعی

شناخت اجتماعی به توانایی درک رفتار، قصد، دیدگاه و قواعد حاکم بر روابط اجتماعی گفته می‌شود. این کارکرد به نوجوان کمک می‌کند موقعیت‌های بین‌فردی را تحلیل کند، منظور دیگران را بفهمد و رفتار خود را با شرایط اجتماعی هماهنگ سازد.

چالش در شناخت اجتماعی ممکن است به شکل سوءبرداشت از شوخی یا کنایه، دشواری در درک نوبت، نادیده گرفتن قواعد نانوشته یا واکنش نامتناسب در جمع دیده شود.

حافظه معنایی

حافظه معنایی به ذخیره و بازیابی دانش عمومی، مفاهیم، واژه‌ها و ارتباط میان اطلاعات گفته می‌شود. این کارکرد به نوجوان کمک می‌کند معنای محرک‌ها و موقعیت‌ها را بفهمد و از دانسته‌های قبلی خود برای پاسخ‌گویی استفاده کند.

چالش در حافظه معنایی ممکن است به شکل دشواری در یافتن واژه مناسب، بازیابی اطلاعات عمومی، درک روابط مفهومی یا استفاده از دانش آموخته‌شده در موقعیت جدید دیده شود.

نوجوان، خانواده و مدرسه چه خروجی‌ای دریافت می‌کنند؟

پس از اجرای ارزیابی، گزارشی ساختاریافته ارائه می‌شود که وضعیت نوجوان را در هشت کارکرد اصلی نشان می‌دهد.

این گزارش می‌تواند شامل بخش‌های زیر باشد:
خلاصه وضعیت هیجانی و شناخت اجتماعی
وضعیت نوجوان در هر یک از هشت کارکرد
توضیح قابل فهم هر کارکرد
شناسایی نقاط قوت
شناسایی زمینه‌های نیازمند حمایت
بررسی الگوی بازشناسی هیجان‌ها
بررسی توانایی درک موقعیت‌های اجتماعی
پیشنهادهای عملی برای نوجوان
پیشنهادهایی برای والدین، معلم و مشاور
نکات احتیاطی در تفسیر نتایج

هدف گزارش، قضاوت درباره شخصیت نوجوان نیست. این کارنامه برای شناخت بهتر الگوی پردازش هیجانی و اجتماعی و کمک به طراحی حمایت مناسب تهیه می‌شود.

کاربردهای کارنامه

غربالگری اولیه

این کارنامه می‌تواند برای شناسایی نوجوانانی استفاده شود که در بازشناسی هیجان‌ها، شناخت اجتماعی یا استفاده از دانش معنایی نیازمند بررسی بیشتر هستند.

ارزیابی تکمیلی

برای نوجوانانی که والدین، معلم یا مشاور درباره سوءبرداشت از هیجان دیگران، دشواری در روابط اجتماعی یا واکنش‌های نامتناسب آن‌ها نگرانی دارند، این کارنامه اطلاعات تکمیلی ارائه می‌دهد.

طراحی برنامه آموزش مهارت‌های اجتماعی

نتایج می‌توانند برای طراحی تمرین‌های بازشناسی چهره، همدلی، درک دیدگاه دیگران، تفسیر موقعیت اجتماعی و تقویت واژگان هیجانی استفاده شوند.

گفت‌وگو با والدین و مدرسه

گزارش به خانواده و مدرسه کمک می‌کند به جای استفاده از برچسب‌هایی مانند «بی‌احساس»، «گوشه‌گیر» یا «ناسازگار»، درباره الگوی مشخص پردازش هیجان و شناخت اجتماعی نوجوان صحبت کنند.

پایش تغییرات

با اجرای دوره‌ای کارنامه می‌توان تغییرات نوجوان را پس از آموزش مهارت‌های اجتماعی، مشاوره یا اجرای برنامه‌های حمایتی بررسی کرد.

ارزش کارنامه برای مخاطبان مختلف

مشاور و روان‌شناس

برای شناخت دقیق‌تر الگوی بازشناسی هیجان، شناخت اجتماعی و حافظه معنایی نوجوان و برنامه‌ریزی برای آموزش یا ارجاع.

معلم و مدرسه

برای درک بهتر واکنش‌های اجتماعی، سوءبرداشت از رفتار دیگران یا دشواری در مشارکت گروهی.

والدین

برای شناخت بهتر شیوه درک هیجان‌ها و روابط اجتماعی توسط نوجوان و هماهنگی با مدرسه یا مشاور.

نوجوان

برای آگاهی از الگوی پردازش هیجانی و اجتماعی خود و یادگیری راهکارهای ارتباط مؤثرتر.

پس از دریافت کارنامه چه اقدام‌هایی می‌توان انجام داد؟
تمرین تشخیص هیجان‌ها از روی حالت چهره
آموزش واژگان هیجانی
بررسی سناریوهای اجتماعی روزمره
تمرین دیدگاه‌گیری و همدلی
آموزش تفاوت میان چهره خنثی و هیجانی
تمرین تفسیرهای جایگزین از رفتار دیگران
تقویت حافظه معنایی با دسته‌بندی مفاهیم
استفاده از داستان و ایفای نقش
هماهنگی بین نوجوان، خانواده و مدرسه
ارزیابی تکمیلی در صورت تداوم چالش‌ها

شرایط اجرای ارزیابی

این ارزیابی بهتر است در محیطی آرام، بدون مزاحمت و با راهنمایی مجری آموزش‌دیده اجرا شود. نوجوان باید دستورالعمل‌ها را به‌خوبی درک کند و بداند هدف، شناخت الگوی عملکرد اوست، نه قضاوت درباره شخصیت یا روابط اجتماعی او.

گروه سنی مناسب

این کارنامه برای نوجوانان طراحی شده است. تفسیر نتایج باید با توجه به سن، پایه تحصیلی، شرایط فرهنگی، تجربه‌های اجتماعی و سابقه رشدی نوجوان انجام شود.

مدت زمان اجرا

مدت زمان اجرای این ارزیابی حدود ۲۵ دقیقه است. زمان دقیق ممکن است با توجه به شرایط نوجوان، سرعت پاسخ‌دهی و شیوه اجرای ارزیابی کمی متفاوت باشد.

شیوه اجرا

ارزیابی می‌تواند به‌صورت فردی و دیجیتال اجرا شود. در اجرای گروهی، لازم است شرایط محیطی، دستورالعمل‌ها و نظارت برای همه نوجوانان تا حد امکان یکسان باشد.

شرایط محیطی مناسب

برای اجرای دقیق‌تر ارزیابی، بهتر است موارد زیر رعایت شود:
محیط آرام و بدون حواس‌پرتی باشد.
نوجوان خسته، خواب‌آلود یا تحت فشار شدید نباشد.
دستورالعمل‌ها روشن و یکسان ارائه شوند.
کیفیت نمایش تصاویر و چهره‌ها مناسب باشد.
تجهیزات اجرای دیجیتال از قبل بررسی شوند.
در حین اجرا وقفه ایجاد نشود.
نوجوان از هدف و محرمانگی ارزیابی آگاه باشد.

مواردی که می‌تواند بر نتیجه اثر بگذارد:
خستگی یا کم‌خوابی
اضطراب یا فشار روانی موقت
بی‌انگیزگی
شلوغی محیط
کیفیت نامناسب صفحه‌نمایش
مشکلات بینایی یا دشواری در تشخیص چهره
آشنا نبودن با ابزار دیجیتال
تفاوت‌های فرهنگی در تفسیر هیجان
وقفه در اجرای آزمون
نگرانی درباره قضاوت شدن

نکات مهم در تفسیر نتایج

نتایج این کارنامه باید در کنار مشاهده رفتار نوجوان، گزارش والدین و معلمان، مصاحبه، سابقه رشدی، شرایط فرهنگی و شرایط اجرای آزمون تفسیر شود.

نمره پایین یا بالا در یک کارکرد، به‌تنهایی نشان‌دهنده وجود یا نبود قطعی مشکل نیست. توانایی بازشناسی هیجان و شناخت اجتماعی می‌تواند تحت تأثیر تجربه‌های اجتماعی، زبان، فرهنگ، اضطراب، خستگی و کیفیت محرک‌های دیداری قرار گیرد.

این کارنامه ابزار تشخیص قطعی اختلال‌های رشدی، عصبی یا روان‌شناختی نیست و نباید به‌تنهایی برای تصمیم‌گیری تحصیلی، انضباطی یا درمانی استفاده شود.

هدف اصلی کارنامه، شناخت بهتر الگوی پردازش هیجانی و اجتماعی و کمک به طراحی حمایت متناسب است.

این کارنامه چه چیزی نیست؟
ابزار تشخیص قطعی اختلال‌های رشدی یا روان‌شناختی نیست.
جایگزین ارزیابی تخصصی روان‌شناختی یا عصب‌روان‌شناختی نیست.
ابزار قضاوت درباره همدلی یا شخصیت نوجوان نیست.
به‌تنهایی معیار تصمیم‌گیری تحصیلی یا انضباطی نیست.
جایگزین مشاهده والدین، معلم یا مشاور نیست.
نشان‌دهنده ثابت و تغییرناپذیر بودن توانایی‌های اجتماعی نوجوان نیست.
نتیجه یک کارکرد را معادل کیفیت کلی روابط اجتماعی در نظر نمی‌گیرد.

چه زمانی نیاز به بررسی بیشتر وجود دارد؟

اگر نتایج کارنامه با دشواری‌های پایدار در روابط اجتماعی، سوءبرداشت مکرر از هیجان‌ها، انزوای اجتماعی یا افت عملکرد تحصیلی همراه باشد، بررسی تکمیلی توسط متخصص توصیه می‌شود.

نمونه‌هایی از موقعیت‌های نیازمند پیگیری بیشتر:
دشواری پایدار در تشخیص هیجان‌های چهره
تفسیر منفی مکرر چهره‌های خنثی
سوءبرداشت از قصد و رفتار دیگران
مشکل جدی در روابط با همسالان
دشواری در درک قواعد اجتماعی
ضعف محسوس در بازیابی مفاهیم و دانش عمومی
تفاوت زیاد میان نتیجه آزمون و رفتار مشاهده‌شده
تداوم چالش‌ها در موقعیت‌های مختلف